Соціокультурна взаємодія поколінь: дослідницькі ресурси дискурс-аналізу
Анотація
Як один з елементів комплексного соціокультурного дослідження викорстано критичний дискурс-аналіз (КДА), оскільки визначення специфічних факторів, що опосередковують взаємодію на рівні поколінних мереж, вимагає детального вивчення соціуму і культури часопростору. Описано побудову процедури реалізації КДА на основі розроблених
E. G. Guba, Y. S. Lincoln, J. A. Maxwell концепцій якості досліджень і тривимірної моделі N. Fairclough. Для досягнення цілісності інтерпретації даних запропоновано покрокову процедуру КДА: (1) формування кейсів проблемних сфер, що виникають у процесі взаємодії поколінь; (2) визначення в кейсах дискурсивних особливостей модальностей і модусів поколінь; (3) здійснення порівняльного аналізу та узагальнення цих кейсів. Описано алгоритм конкретизації сфер-кейсів першого кроку КДА, необхідного для подальшого опрацювання дискурсивних матеріалів. Обґрунтовано як доречний засіб опрацювання кейсів за допомогою системи лінгвістичного та інтертекстуального аналізу N. Fairclough на другому кроці. Для виокремлення утворених поколіннями смислів лінгвістичну форму КДА доповнено соціолінгвістичним ресурсом – аналізом продуктів текст/контекстуальних зв’язків. За маркери дискурсивної мобільності (відмінностей у часі і просторі) у поколінних взаємодіях взято мовні індекси та порядки індексацій. Визначено, що артикуляція модальностей і модусів поколінь сприяє означенню соціально-психологічних особливостей перебігу взаємодій. Як третій крок КДА запропоновано конструювання особливостей взаємодії поколінь за допомогою порівняння дискурсивних шаблонів. Означено умови узагальнення отриманих даних: 1) використання перехресного підтвердження даних “альтернативними джерелами”; 2) визначення міри частотності виокремлених дискурсивних конструкцій; 3) конкретизація тематичної специфіки їх контекстуального використання. Зроблено висновок, що опис процедури КДА сприяв оптимізації методології аналізу соціокультурного стилю життєдіяльності, що не обмежується лише часовим відрізком життєдіяльності конкретного покоління
Використані джерела
[1] Bakhtin, M. (1986). Speech Genres and Other Late Essays. University of Texas Press. (in English)
[2] Blommaert, J. (2005). Discourse: A Critical Introduction. Cambridge University Press. (in English)
[3] Camic, P. M., Rhodes, J. E., & Yardley, L. E. (2003). Qualitative research in psychology: Expanding perspectives in methodology and design. American Psychological Association. (in English)
[4] Charmaz, K. (2006). Constructing grounded theory: a practical guide through qualitative analysis. Thousand Oaks, CA: Sage. (in English)
[5] Denzin, N. K., & Lincoln, Y. S. (2011). Introduction: The discipline and practice of qualitative research. In N. K. Denzin & Y. S. Lincoln (eds.), The Sage Handbook of Qualitative Research (4th ed.; pp. 1–19). Thousand Oaks, CA: Sage. (in English)
[6] Epshteyn, M. N. (2001). Filosofiya vozmozhnogo [The philosophy of the possible]. St. Petersburg: Aleteyya.
[7] Erzberger, C., & Prein, G. (1997). Triangulation: Validity and empirically-based hypothesis construction. Quality and quantity, 31(2), 141–154. (in English)
[8] Fairclough, N. (1992а). Discourse and Social Change. Cambridge: Polity. (in English)
[9] Fairclough, N. (1992в). Discourse and text: Linguistic and intertextual analysis within discourse analysis. Discourse and Society, 3, 193–217. (in English)
[10] Fairclough, N. (1995). Critical discourse analysis: the critical study of language. London; New York: Longman Group Limited. (in English)
[11] Flick, U. (2007). Designing Qualitative Research. London: SAGE Publications Ltd. (in English)
[12] Guba, E G., & Lincoln, Y. S. (1994). Competing paradigms in qualitative research. In N. K. Denzin & Y.S. Lincoln (Eds.), Handbook of qualitative research (pp. 105-117). Thousand Oaks, CA: Sage. (in English)
[13] Hymes, D. (1996). Ethnography, Linguistics, Narrative Inequality: Towards an Understanding of Voice. London: Taylor and Francis. (in English)
[14] Khoroshilov, D. A. (2012). Kriterii validnosti kachestvennogo issledovaniya v sotsialnoy psikhologii [Criteria for the validity of qualitative research in social psychology] (Ph.D. in Psychology: 19.00.05). Moscow. (in Russian)
[15] Kristeva, J. (1980). Word, Dialogue and the Novel, Desire. In Language: A Semiotic Approach to Literature and Art. New York: Columbia Univ. (in English)
[16] Maxwell, J. A. (1992). Understanding and Validity in Qualitative Research. Harvard Educational Review, 62(3), 279–300. (in English)
[17] Maxwell, J. A. (2012). Qualitative Research Design: An Interactive Approach. Retrieved from https://www.researchgate.net/publication/43220402. (in English)
[18] Miles, M. B., & Huberman, A. M. (1994). Qualitative data analysis: An expanded sourcebook. London: SAGE Publications Ltd. (in English)
[19] Silverstein, M. (2003). Indexical order and the dialectics of sociolinguistic life. Language & Communication, 23, 193–229. (in English)
[20] Strause, A., & Korbin, Dzh. (2001). Osnovy kachestvennogo issledovaniya: obosnovannaya teoriya, protsedury i tekhniki [Fundamentals of Qualitative Research: Grounded Theory, Procedures, and Techniques]. Moscow: Editorial URSS. (in Russian)
[21] Tajfel, A. (1984). Eksperimenty v vakuume. Sovremennaya zarubezhnaya sotsialnaya psikhologiya [Experiments in a vacuum. Contemporary foreign social psychology]. Moscow: Izdatelstvo Moskovskogo universiteta. (in Russian)