Трансформація цінностей добробуту в умовах цифрових та воєнних викликів
Анотація
Повномасштабне вторгнення Російської Федерації в Україну 24 лютого 2022 року загострило проблему не лише фізичного виживання, а й збереження психічного здоров’я та зміцнення психологічної резильєнтності населення. Кіберпростір, ставши одним з основних каналів отримання інформації, водночас посилив ризики медіатравматизації та інфодемії, що зумовлює потребу в нових механізмах психологічного самозахисту. Метою статті був аналіз динаміки зміщень ціннісних орієнтирів добробуту в умовах цифровізації українського суспільства часів війни та теоретичне обґрунтування й емпірична верифікація «Моделі суб’єктної регуляції добробуту» як відповіді на виклики сучасного українського кіберпростору. У дослідженні застосовано комплексний підхід із аналізом вторинних даних (World Happiness Report), великих даних пошукових запитів (Google BigQuery 2022-2025), медіа-заголовків (Istio) та емпіричних методів (шкала К.Ріфф, BASIC Ph, PERMA-Profiler). Дослідження охопило близько 5 000 осіб, включно з педагогами прифронтових територій, та проводилося у два етапи: масове опитування (N = 4 843) і поглиблений аналіз евдемонічного добробуту (N = 300). Виявлено, що викладачі ВНЗ та вчителі демонструють високі показники «Управління середовищем» та «Цілей у житті» – 80 %, а загальний рівень добробуту за PERMA-Profiler – 7,8/10. Доведено, що традиційні моделі добробуту трансформуються в активну евдемонічну стратегію життєтворення. Виявлено еволюцію копінг-стратегій населення: від шокової адаптації до запиту на автономію та нові знання. Верифіковано «Модель суб’єктної регуляції добробуту», де «аксіологічний якір» (Гідність та Сенс) виступає базовим стабілізатором психіки. Встановлено, що професійна реалізація освітян у прифронтовій зоні є формою суб’єктного спротиву. Практичне значення полягає у можливості впровадження моделі субʼєктної регуляції добробуту в системи профілактичної психоедукації та психологічної реабілітації українців, зокрема освітян
Використані джерела
- American Psychological Association. (2017). Ethical principles of psychologists and code of conduct. Retrieved from https://www.apa.org/ethics/code.
- Bohdan, O. (2024a). Mass media influence on the value orientations of happiness and well-being of Ukrainians. Image of the Modern Educator, 6(219), 16-22. doi: 10.33272/2522-9729-2024-6(219)-16-22.
- Bohdan, O. (2024b). Strategies for psychological well-being of Ukrainians in interaction with coping strategies in war conditions. Problems of Political Psychology, 16(30), 60-83. doi: 10.33120/popp-Vol16- Year2024-164.
- Bohdan, O.L. (2025). Value orientations of humanism, unity, and well-being. In L.A. Naidionova (Ed.), Media psychological strategies for digital transformation of society and education in war conditions (pp. 115-142). Kyiv: Institute of Social and Political Psychology of National Academy of Pedagogical Sciences of Ukraine.
- Frankl, V.E. (1946). Man’s search for meaning. Boston: Beacon Press.
- Harward, D.W. (Ed.). (2016). Well-being and higher education: A strategy for change and the realization of education’s greater purposes. Washington: Bringing Theory to Practice.
- Kruger, P.S. (2010). Wellbeing – the five essential elements. Applied Research in Quality of Life, 6, 325-328. doi: 10.1007/s11482-010-9127-1.
- Kušen, E., & Strembeck, M. (2023). The effects of multiple exposure to highly emotional social media content during the early stages of the 2022 war in Ukraine. SN Computer Science, 4, article number 663. doi: 10.1007/ s42979-023-02080-w.
- Lahad, M. (2016). From victim to victor: The development of the BASIC PH model of coping and resiliency. Traumatology: An International Journal, 23(1), 27-34. doi: 10.1037/trm0000105.
- Lahad, M., Shacham, M., & Ayalon, O. (2012). The BASIC Ph model of coping and resiliency: Theory, research and cross-cultural application. London: Jessica Kingsley Publishers.
- Malecki, W.P., Bilandzic, H., Kowal, M., & Sorokowski, P. (2023). Media experiences during the Ukraine war and their relationships with distress, anxiety, and resilience. Journal of Psychiatric Research, 165, 273-281. doi: 10.1016/j.jpsychires.2023.07.037.
- Naidionov, M.I., Hryhorovska, L.V., & Naidionova, L.A. (2024). Attitude towards media as a component of life quality in a media-technological society: A reflexive analysis. Journal of Contemporary Psychology, 1, 88-98.doi: 10.26661/2310-4368/2024-1-10.
- Naidionova, L. (2022). Media psychology of war as a basis for conceptual transformations of media education: From media trauma to trauma-informed practices. Problems of Political Psychology, 12(26), 173-197. doi: 10.33120/popp-vol26-year2022-109.
- Naidionova, L., & Naidionov, M. (2024). The concept of digital media education: Justifying the need for changes in long-term war conditions. Problems of Political Psychology, 15(29), 96-135. doi: 10.33120/poppvol15-year2024-154.
- Rath, T., & Harter, J. (2010). Wellbeing: The five essential elements. Retrieved from https://www.gallup.com/ workplace/237020/five-essential-elements.aspx.
- Ryff, C. (2017). Eudaimonic well-being, inequality, and health: Recent findings and future directions. International Review of Economics, 64, 159-178. doi: 10.1007/s12232-017-0277-4.
- Scharbert, J., et al. (2024). Psychological well-being in Europe after the outbreak of war in Ukraine. Nature Communications, 15, article number 1202. doi: 10.1038/s41467-024-44693-6.
- Seligman, M. (2011). Flourish: A visionary new understanding of happiness and well-being. New York: Atria Books.
- Semantic text analysis online. (n.d.). Retrieved from https://istio.com/uk/text/analyz#google_vignette.
- Tang, Y.-Y., Tang, R., & Gross, J.J. (2019). Promoting psychological well-being through an evidence-based mindfulness training program. Frontiers in Human Neuroscience, 13, article number 237. doi: 10.3389/ fnhum.2019.00237.
- Tov, W. (2018). Well-being concepts and components. In E. Diener, S. Oishi & L. Tay (Eds.), Handbook of wellbeing (pp. 43-57). Salt Lake City: Noba Scholar.
- Tytarenko, T. (2017). Happiness, health, well-being: Reaching the unreachable. In Perspectives on the psychological well-being of a person (pp. 7-11). Kyiv: ISPP.
- Tytarenko, T.M. (2018). Ways of increasing the psychological well-being of a person who survived trauma. Psychology: Theory and Practice, 1(1), 112-119. doi: 10.31339/2617-9598-2018-1(1)-112-119.
- Tytarenko, T.M. (2024). My future depends on me: Practices of healthy communication in military and post-war conditions. Kropyvnytskyy: Imeks-LTD.
- World happiness report. (2026). Retrieved from https://www.gallup.com/analytics/349487/world-happinessreport.aspx.